Zmiany w opiece długoterminowej – nowe obowiązki dla placówek medycznych

Wstęp

Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej są jednym ze świadczeń gwarantowanych. W polskim systemie ochrony zdrowia świadczenia te są realizowane w warunkach stacjonarnych oraz domowych. W dniu 25 kwietnia 2026 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające standard organizacyjny dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w obszarze opieki długoterminowej (1). Co istotne, wskazany akt prawny wprowadza dla placówek szereg nowych obowiązków. Podmioty opieki długoterminowej mają czas do 31 sierpnia 2026 na uwzględnienie w swoich procedurach nowych wymogów i wdrożenie koniecznych zmian.

(1) Link do aktu prawnego: https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/49

W jakim celu wprowadzono standard?

Jak wskazano w treści standardu, ma on na celu „zapewnienie dobrostanu pacjenta, w szczególności przez poprawę lub utrzymanie jego stanu zdrowia, poszanowanie jego podmiotowości i autonomii, ochronę jego intymności, wsparcie w zachowaniu sprawności adekwatnej do jego stanu zdrowia oraz w utrzymaniu kontaktów rodzinnych i społecznych, a także zapewnienie odpowiedniej edukacji zdrowotnej”.

Wdrożenie nowych wymogów w podmiotach opieki długoterminowej ma zapewnić ujednolicenie sposobu realizacji tych świadczeń wobec wszystkich pacjentów, jak również poprawić ich jakość i efektywność. Pacjenci objęci opieką długoterminową są to osoby, najczęściej obłożnie lub przewlekle chore, u których występują znaczne ograniczenia w zakresie samoopieki, co powoduje że mimo zakończenia hospitalizacji wymagają oni nadal całodobowej i profesjonalnej opieki oraz kontynuacji leczenia. Standard koncertuje się na konieczności szczegółowego planowania przez personel medyczny przebiegu leczenia każdego z pacjentów oraz regularnego monitorowania jego efektów.

Jakie podmioty są objęte nowymi wymogami? 

Standard jest adresowanych zarówno do podmiotów opieki długoterminowej udzielających świadczeń w warunkach domowych, jak i stacjonarnych, tj.:

• zakładów opiekuńczo-leczniczych,
• zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz
• podmiotów wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej w warunkach domowych.

Standard nie dotyczy natomiast podmiotów wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych psychiatrycznych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień na podstawie ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

Jakie wymogi wprowadza standard?

Rozporządzenie przewiduje szereg nowych obowiązków dla podmiotów opieki długoterminowej, które wiążą się z koniecznością:

1. opracowania i wdrożenia nowych procedur, m.in. w obszarze:
   • przekazywania pacjenta do innego podmiotu leczniczego udzielającego stacjonarnej i całodobowej opieki zdrowotnej,
   • przekazywania pacjenta do placówki całodobowej opieki niebędącej podmiotem leczniczym,
   • stosowania przymusu bezpośredniego,
   • postępowania z pacjentami, wobec których istnieje podejrzenie stosowania przemocy,
   • sporządzania dla każdego pacjenta planu opieki długoterminowej i jego cyklicznej oceny,
   • postępowania w zakresie łagodzenia bólu,
2. aktualizacji bieżących procedur i sposobu postępowania z pacjentem objętym opieką długoterminową, z uwzględnieniem m.in.:
   • właściwej komunikacji z pacjentem zapewniającej mu pełną podmiotowość adekwatną do jego stanu zdrowia,
   • przekazywania pacjentowi w sposób przystępny i zrozumiały informacji dotyczących procesu jego leczenia,
   • sytuacji wymagających udzielenia wsparcia pacjentom będącym osobami ze szczególnymi potrzebami,
   • nowego zakresu informacji podlegających wpisowi do dokumentacji medycznej pacjentów,
3. weryfikacji spełnienia wszystkich nowych wymogów, m.in. w zakresie
   • realizowania przez podmioty opieki długoterminowej edukacji zdrowotnej oraz stosowania profilaktyki i leczenia odleżyn,
   • zapewnienia wsparcia psychologicznego przez podmioty stacjonarnej opieki długoterminowej dla pacjentów, wobec których zachodzi podejrzenie stosowania przemocy,
   • konieczności monitorowania korzystania przez pacjenta z przysługujących mu świadczeń profilaktycznych.

Co istotne, standard wprowadza różny zakres wytycznych w zależności od formy realizacji opieki długoterminowej przez dany podmiot. Znacznie więcej obowiązków jest przewidzianych wobec stacjonarnych podmiotów opieki długoterminowej, czyli zakładów opiekuńczo – leczniczych oraz zakładów pielęgnacyjno – opiekuńczych.

Do kiedy placówki mają czas na wprowadzenie zmian?

Podmioty lecznicze realizujące opiekę długoterminową są zobowiązane najpóźniej do 31 sierpnia 2026 r. dostosować prowadzoną działalność leczniczą do nowych wymogów. Warto zatem przed tą datą zweryfikować posiadane procedury wewnętrzne oraz przyjętą w placówce praktykę pracy personelu, celem upewnienia się, że spełniają one wytyczne wprowadzone nowym standardem.

Standard jednakowy dla każdej placówki

Rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające standard organizacyjny dotyczy każdego podmiotu opieki długoterminowej, niezależnie od sposobu finansowania udzielanych świadczeń zdrowotnych. W rezultacie, zarówno placówki komercyjne, jak i udzielające tych świadczeń na podstawie umowy z NFZ, są jednakowo zobowiązane do dostosowania się do wytycznych nowego standardu.

Jak możemy pomóc?

Kancelaria F/K Legal na co dzień wspiera podmioty lecznicze w aktualizacji
i dostosowywaniu ich procedur wewnętrznych do obowiązujących przepisów prawnych. Nasz zespół prowadzi również szkolenia dla członków personelu, które mają na celu wyjaśnienie i omówienie nowych regulacji prawnych mających przełożenie na ich codzienną pracę.

W razie potrzeby konsultacji lub uzyskania wsparcia w związku z nowym standardem organizacyjnym w opiece długoterminowej, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią F/K Legal.

Autorzy

Natalia Zbrojewska