Zamiar koncentracji pod lupą UOKiK – kluczowe obowiązki przedsiębiorców

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów najczęściej kojarzony jest z interwencjami w sprawach konsumenckich. Zakres jego kompetencji jest jednak znacznie szerszy. Jednym z kluczowych zadań UOKiK jest bowiem nadzór nad koncentracjami przedsiębiorców, które mogą prowadzić do ograniczenia konkurencji na rynku. Zanim dojdzie do przejęcia, połączenia czy utworzenia wspólnego przedsiębiorcy, w określonych przypadkach konieczne jest zgłoszenie zamiaru koncentracji do UOKiK. Organ antymonopolowy ocenia wówczas, czy planowana transakcja nie zakłóci mechanizmów rynkowych. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować dotkliwymi sankcjami, natomiast prawidłowe przeprowadzenie procedury otwiera drogę do bezpiecznej realizacji planów biznesowych. Dlatego warto przyjrzeć się podstawowym zasadom kontroli koncentracji i obowiązkom, jakie spoczywają na przedsiębiorcach.

Kiedy koncentracje należy zgłosić do UOKiK?

Obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji do Prezesa UOKiK powstaje wówczas, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: planowane zdarzenie stanowi koncentrację w rozumieniu ustawy oraz przekroczone zostaną określone progi obrotowe.

Czym jest koncentracja przedsiębiorców?

Za koncentrację uznaje się w szczególności:

• połączenie dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców,
• przejęcie kontroli nad jednym lub kilkoma przedsiębiorcami (np. poprzez nabycie udziałów lub akcji),
• utworzenie wspólnego przedsiębiorcy,
• nabycie części mienia innego przedsiębiorcy, jeżeli obrót generowany przez to mienie przekracza określony próg.

Ustawa przewiduje, że zamiar koncentracji trzeba zgłosić Prezesowi UOKiK, jeżeli ma miejsce jedna z poniższych sytuacji:

• łączny światowy obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekracza równowartość 1 mld euro;
• łączny obrót na terytorium Polski przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekracza równowartość 50 mln euro.

Ważne!
Przez rok obrotowy należy rozumieć rok obrotowy w znaczeniu nadanym mu przez ustawę o rachunkowości. Nie zawsze pokrywa się on z rokiem kalendarzowym, a w określonych sytuacjach może być również krótszy albo dłuższy niż 12 miesięcy.

Czy zdarzają się wyjątki?

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów z 16 lutego 2007 r. wskazuje również przypadki, w których – z uwagi na ograniczony wpływ planowanej transakcji na warunki konkurencji – nie powstaje obowiązek notyfikacji koncentracji. Ma to zastosowanie m.in. wtedy, gdy obrót przedsiębiorcy, nad którym ma zostać przejęta kontrola, nie osiągnął na terytorium Polski w żadnym z dwóch lat obrotowych poprzedzających zgłoszenie poziomu 10 mln euro. Wyłączenie dotyczy także koncentracji dokonywanych pomiędzy podmiotami wchodzącymi w skład tej samej grupy kapitałowej.

Jak wygląda procedura uzyskania zgody na koncentracje?

Decyzję zezwalającą na przeprowadzenie koncentracji wydaje co do zasady Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wyjątek stanowią transakcje o tzw. wymiarze unijnym, które podlegają ocenie Komisji Europejskiej.

Procedura kontroli koncentracji prowadzona na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma charakter dwufazowy. W pierwszej kolejności organ dokonuje wstępnej analizy planowanej transakcji. Co do zasady etap ten powinien zakończyć się w ciągu 30 dni od wszczęcia postępowania. Do biegu tego terminu nie wlicza się okresów niezbędnych na uzupełnienie braków formalnych zgłoszenia, dostarczenie dodatkowych informacji przez uczestników koncentracji ani czasu oczekiwania na uiszczenie wymaganej opłaty.

Jeżeli jednak sprawa nie ma charakteru oczywistego, a planowana koncentracja może rodzić ryzyko istotnego naruszenia konkurencji lub wymaga przeprowadzenia pogłębionych analiz rynkowych, Prezes UOKiK może zdecydować o przejściu do drugiego etapu postępowania. W takiej sytuacji termin na zakończenie sprawy ulega wydłużeniu maksymalnie o kolejne cztery miesiące, przy czym na samo postanowienie o przedłużeniu postępowania nie przysługuje środek zaskarżenia.

W toku pogłębionego badania organ antymonopolowy może sformułować zastrzeżenia wobec planowanej koncentracji, jeżeli istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że transakcja doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji. Przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji mają wówczas możliwość przedstawienia swojego stanowiska w terminie 14 dni od doręczenia zastrzeżeń, przy czym termin ten może zostać – na uzasadniony wniosek – jednokrotnie przedłużony.

Jeżeli analiza przeprowadzona przez Prezesa UOKiK prowadzi do wniosku, że koncentracja nie wywoła negatywnych skutków dla konkurencji, w szczególności nie spowoduje powstania ani wzmocnienia pozycji dominującej, organ wydaje decyzję zezwalającą na jej dokonanie. Zakaz koncentracji może natomiast zostać nałożony wyłącznie w przypadkach, w których skutkiem transakcji byłoby poważne i trwałe ograniczenie konkurencji na rynku.

Kary za brak zgłoszenia o koncentracji do UOKIK

Jeżeli koncentracja zostanie przeprowadzona bez wymaganej zgody Prezesa UOKiK, organ antymonopolowy może ingerować w transakcję w celu odtworzenia warunków skutecznej konkurencji. W praktyce może to oznaczać m.in. zobowiązanie przedsiębiorcy do wydzielenia części działalności, zbycia udziałów lub akcji, a także zastosowanie innych środków o charakterze strukturalnym. Niezależnie od tego Prezes UOKiK jest uprawniony do nałożenia na uczestników koncentracji kary pieniężnej sięgającej do 10% przychodu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym.

Jeśli chcą Państwo uzyskać szczegółowe informacje dotyczące swojej sytuacji lub potrzebują wsparcia prawnego – serdecznie zapraszamy do kontaktu.