Zakaz udzielania przez lekarza świadczeń finansowanych ze środków publicznych za fałszowanie dokumentów
- Prezes NFZ będzie mógł zakazać lekarzowi lub lekarzowi dentyście udzielania świadczeń finansowanych ze środków publicznych na okres od 1 miesiąca do 8 lat, a w razie powtórnego naruszenia dożywotnio.
- Podstawą zakazu jest umyślne poświadczenie nieprawdy: w dokumentacji medycznej i rozliczeniowej, w czasie lub miejscu udzielania świadczeń, w zwolnieniach lekarskich albo innych zaświadczeniach wystawionych dla czyjejś korzyści.
- Decyzja jest natychmiast wykonalna. Odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych jej nie wstrzymuje, ale sąd może to zrobić na wniosek lekarza.
- Zakaz obejmie też z mocy prawa lekarzy, którym ZUS cofnął upoważnienie do wystawiania zwolnień za umyślne wystawienie nieprawdziwego zaświadczenia.
- Powstanie jawny rejestr zakazów, który placówki będą musiały sprawdzać codziennie przed rozpoczęciem udzielania świadczeń.
- Za naruszenia grożą kary umowne, zwrot środków, grzywny, a placówkom także kary do 1 mln zł za niewłaściwe informowanie pacjentów.
Kogo dotyczy zakaz?
Nowe przepisy przewidują, że Prezes NFZ orzeka zakaz po kontroli, czynnościach sprawdzających lub na podstawie informacji z ZUS. Warunkiem jest ustalenie, że lekarz umyślnie i wiedząc o niezgodności ze stanem faktycznym poświadczył nieprawdę co do wykonania świadczenia lub procedury, czasu i miejsca pracy, wystawił nieprawdziwe zwolnienie lekarskie albo inny dokument w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej.
Ustawa wprost wyłącza zakaz w przypadku oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej oraz samej różnicy w ocenie medycznej, jeżeli nie wykazano umyślności. Zakaz nie wyłącza odpowiedzialności karnej, zawodowej ani odpowiedzialności placówki wynikającej z umowy z NFZ.
Procedura i ochrona lekarza
Prezes NFZ wszczyna postępowanie niezwłocznie, najpóźniej w 14 dni od uzyskania informacji o możliwym naruszeniu. Lekarz otrzymuje opis zarzutów i co najmniej 14 dni na wyjaśnienia, może odmówić ich złożenia, a odmowa nie może być samodzielną podstawą zakazu. Decyzja zapada w 30 dni i obowiązuje od dnia po doręczeniu.
Odwołanie wnosi się w 14 dni do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd rozpoznaje sprawę w 30 dni, zaś wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji – w 7 dni.
Zakaz z mocy prawa i zwolnienia lekarskie
Lekarz, któremu ZUS cofnął upoważnienie do wystawiania zwolnień, jest objęty zakazem z mocy prawa na okres cofnięcia, ale wyłącznie gdy podstawą było ustalenie umyślnego wystawienia zaświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym. W okresie zakazu upoważnienie do wystawiania zwolnień ulega zawieszeniu, a ZUS blokuje taką możliwość w systemie. Zakaz z mocy prawa ustaje lub jest wstrzymywany razem z losem decyzji ZUS.
Sankcje za naruszenie prawa pacjenta
Lekarz, który mimo zakazu udziela świadczeń finansowanych ze środków publicznych, oraz osoba umyślnie dopuszczająca go do pracy podlegają grzywnie do 30 000 zł. Wyjątkiem jest udzielenie pomocy medycznej w stanie zagrożenia życia lub zdrowia, gdy nie można zapewnić innego lekarza. Pacjent zyska prawo do informacji o zakazie: przy rejestracji, przed wizytą oraz na stronach i w serwisach rezerwacji wizyt. Za naruszenie tych obowiązków Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł nałożyć karę do 1 000 000 zł, z uwzględnieniem wielkości podmiotu i liczby poszkodowanych naruszeniem pacjentów
Wsparcie prawne
Nowe przepisy oznaczają dla lekarzy realne ryzyko utraty możliwości pracy w publicznym systemie, a dla placówek medycznych – konieczność szybkiego wdrożenia procedur, w tym codziennej weryfikacji rejestru zakazów i dostosowania umów. Żeby uniknąć negatywnych skutków prawnych wartoskorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej Kancelarii już na etapie kontroli lub czynności sprawdzających, a także w postępowaniu przed Prezesem NFZ i sądem, gdzie liczą się krótkie terminy. Profesjonalne wsparcie prawne Kancelarii jest niezbędne również przy przygotowaniu się przez placówki medyczne do wejścia przepisów w życie: w szczególności wdrożeniu obowiązków wobec NFZ i pacjentów oraz dostosowaniu umów, aby ograniczyć ryzyko kar i zwrotu środków.
Zachęcamy również do obserwowania naszego profilu na platformie LinkedIn, gdzie regularnie publikujemy eksperckie komentarze dla podmiotów leczniczych oraz przeczytania innych artykułów praktyki medycznej na naszej stronie.
Autorzy
Marta Woś
