Czy moja spółka podlega obowiązkowi raportowania ESG?
Zmiany wprowadzone w latach 2025–2026 w unijnych regulacjach dotyczących sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju istotnie zmieniły zakres obowiązków przedsiębiorców. Ustalenie, czy dana spółka podlega obowiązkowi raportowania ESG, wymaga obecnie uwzględnienia nie tylko jej wielkości, lecz także formy prawnej, miejsca w grupie kapitałowej, obowiązujących przepisów przejściowych oraz etapu implementacji nowych regulacji unijnych do prawa polskiego.
24 lutego 2026 r. przyjęta została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470, stanowiąca część pakietu uproszczeniowego Omnibus I. W obszarze sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju jej zasadniczym skutkiem jest znaczne ograniczenie liczby przedsiębiorstw objętych obowiązkowym raportowaniem. Dyrektywa weszła w życie 18 marca 2026 r., natomiast w zakresie zmian dotyczących sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i jej atestacji państwa członkowskie mają czas na transpozycję do 19 marca 2027 r.
W Polsce wdrożenie zmian następuje etapowo. Ustawa z 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o rachunkowości wprowadziła już możliwość skorzystania przez określone podmioty z czasowego zwolnienia z obowiązków sprawozdawczych za lata obrotowe 2025 i 2026. Pozostałe rozwiązania Omnibus I dotyczące sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i jej atestacji są obecnie przedmiotem prac legislacyjnych w ramach projektu UC155. Według stanu na 22 września 2026 r. projekt pozostaje na etapie rządowego procesu legislacyjnego.
Najważniejsze informacje
- Omnibus I istotnie zawęża zakres obowiązkowej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Docelowo obowiązek ma zasadniczo obejmować jednostki, które jednocześnie osiągają przychody netto ze sprzedaży przekraczające 450 mln euro i zatrudniają średnio ponad 1000 pracowników w roku obrotowym. Analogiczne kryteria mają zastosowanie do grup kapitałowych na poziomie skonsolidowanym. Polski projekt UC155 przewiduje odpowiadający progowi przychodowemu poziom 1,9 mld zł.
- Część podmiotów objętych pierwszą falą CSRD może już skorzystać ze zwolnienia z obowiązków za lata 2025 i 2026. Podstawę stanowi obowiązujący art. 84a ustawy o rachunkowości.
- Przesunięcie terminów w ramach „stop-the-clock” nie oznacza, że wszystkie podmioty objęte pierwotnie drugą i trzecią falą będą ostatecznie raportować. Omnibus I jednocześnie znacząco ograniczył zakres podmiotowy CSRD.
- Brak bezpośredniego obowiązku raportowania nie oznacza, że spółka nie będzie otrzymywała pytań dotyczących ESG od kontrahentów, banków lub inwestorów. Trzeba jednak odróżnić obowiązek ustawowy od wymogów umownych lub biznesowych.
- Sprawozdawczość objęta obowiązkiem ustawowym podlega atestacji. Omnibus I utrzymał model ograniczonego zapewnienia i zrezygnował z planowanego przejścia w przyszłości na poziom wystarczającego zapewnienia.
Jakie kryteria decydują o tym, czy raportowanie ESG jest obowiązkowe?
Po przyjęciu Omnibus I zakres podmiotowy CSRD został istotnie zawężony. Zgodnie z dyrektywą 2026/470 obowiązkowa sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju ma zasadniczo obejmować jednostki, które łącznie przekraczają dwa progi: przychody netto ze sprzedaży w wysokości 450 mln euro oraz średnie zatrudnienie na poziomie 1000 pracowników w roku obrotowym. Analogiczne kryteria dotyczą grup kapitałowych na poziomie skonsolidowanym.
Nie oznacza to jednak, że progi te zostały już w pełni wprowadzone do polskiej ustawy o rachunkowości jako docelowe kryteria zakresu obowiązkowej sprawozdawczości. Pełna implementacja Omnibus I w tym zakresie nie została jeszcze zakończona.
Projekt UC155 przewiduje ograniczenie obowiązku sprawozdawczego do jednostek i grup kapitałowych, w których zatrudnienie przekracza 1000 pracowników, a przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów przekraczają 1,9 mld zł. Projekt ma wdrożyć do prawa krajowego zmiany wynikające z art. 1–3 dyrektywy 2026/470, w szczególności w zakresie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju oraz jej atestacji.
Dlatego ocena sytuacji konkretnej spółki powinna obecnie obejmować zarówno obowiązujące przepisy ustawy o rachunkowości, jak i regulacje przejściowe, przynależność do grupy kapitałowej oraz rozwiązania wynikające z Omnibus I, które mają zostać implementowane do polskiego prawa.
Kto może skorzystać ze zwolnienia z raportowania za lata 2025 i 2026?
Szczególne znaczenie ma obowiązujący art. 84a ustawy o rachunkowości, dodany ustawą z 27 lutego 2026 r.
W odniesieniu do lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. określone jednostki objęte obowiązkiem stosowania przepisów o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju mogą podjąć decyzję o niewykonywaniu tych obowiązków, jeżeli zarówno w danym roku obrotowym, jak i w roku go poprzedzającym nie przekroczyły co najmniej jednego z dwóch progów: 1000 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty albo 1,9 mld zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów.
W przypadku grup kapitałowych próg przychodowy wynosi 1,9 mld zł po dokonaniu wyłączeń konsolidacyjnych albo 2,28 mld zł przed dokonaniem tych wyłączeń. Decyzję o skorzystaniu ze zwolnienia podejmuje odpowiednio kierownik jednostki albo kierownik jednostki dominującej.
Nie jest to zatem generalne wyłączenie przedsiębiorstw poniżej nowych progów z polskiej ustawy o rachunkowości, lecz szczególna regulacja przejściowa dotycząca lat 2025 i 2026.
Jak zmieniły się terminy raportowania po „stop-the-clock” i Omnibus I?
Pierwotny harmonogram CSRD przewidywał stopniowe obejmowanie obowiązkiem raportowania kolejnych kategorii przedsiębiorstw. W 2025 r. unijna dyrektywa określana jako „stop-the-clock” przesunęła o dwa lata rozpoczęcie stosowania obowiązków dla podmiotów należących do drugiej i trzeciej fali.
Rozwiązanie to należy jednak rozpatrywać łącznie z późniejszym Omnibus I. Dyrektywa 2026/470 zmieniła bowiem nie tylko harmonogram, ale przede wszystkim sam zakres podmiotowy obowiązku.
W odniesieniu do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później model wynikający z Omnibus I zakłada zasadniczo objęcie raportowaniem jednostek i grup spełniających jednocześnie nowe, znacznie wyższe kryteria dotyczące przychodów i zatrudnienia. Z systemu usunięto natomiast odrębną kategorię małych i średnich emitentów z rynku regulowanego, która występowała w pierwotnym harmonogramie CSRD.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwo, które według wcześniejszego harmonogramu miało rozpocząć raportowanie w ramach drugiej albo trzeciej fali, po pełnym wdrożeniu Omnibus I może w ogóle znaleźć się poza zakresem obowiązkowej sprawozdawczości.
Z tego względu samo ustalenie, do której „fali” przedsiębiorstwo należało według pierwotnej CSRD, nie jest już wystarczające.
Czy forma prawna szpitala lub przychodni ma znaczenie?
Tak. Forma prawna nie jest jedynym kryterium objęcia obowiązkiem raportowania, ale nie pozostaje również bez znaczenia.
Przy ustalaniu zakresu obowiązków w pierwszej kolejności należy zweryfikować, czy dany podmiot należy do kategorii jednostek objętych odpowiednimi przepisami ustawy o rachunkowości dotyczącymi sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Dopiero następnie analizuje się kryteria wielkościowe, strukturę grupy kapitałowej oraz możliwość zastosowania przewidzianych prawem zwolnień.
W sektorze ochrony zdrowia wymaga to m.in. rozróżnienia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyjnych i spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego od podmiotów leczniczych działających w innych formach organizacyjno-prawnych.
Sam fakt, że udziałowcem lub akcjonariuszem spółki jest jednostka samorządu terytorialnego, nie przesądza ani o powstaniu, ani o wyłączeniu obowiązku raportowania.
Również medyczny profil działalności nie stanowi samodzielnej podstawy objęcia CSRD. Jeżeli jednak podmiot podlega obowiązkowej sprawozdawczości, charakter jego działalności będzie miał znaczenie dla ustalenia, jakie kwestie środowiskowe, społeczne i dotyczące ładu korporacyjnego są dla niego istotne. W przypadku placówek medycznych mogą to być przykładowo kwestie związane z zużyciem energii, gospodarowaniem odpadami, zatrudnieniem czy bezpieczeństwem pracowników.
Czy spółka, która nie podlega CSRD, może być zobowiązana do przekazywania danych ESG kontrahentom?
Brak ustawowego obowiązku sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju nie oznacza, że przedsiębiorstwo w praktyce nie będzie otrzymywało zapytań dotyczących ESG.
Podmioty objęte CSRD mogą potrzebować określonych informacji dotyczących swojego łańcucha wartości, jeżeli są one niezbędne do prawidłowego wykonania ich własnych obowiązków sprawozdawczych. Niezależnie od CSRD informacje środowiskowe, społeczne lub dotyczące ładu korporacyjnego mogą być również wymagane w ramach postępowań zakupowych, kwalifikacji dostawców, procesów inwestycyjnych, finansowania bankowego albo na podstawie postanowień umownych.
Nie oznacza to jednak istnienia generalnego ustawowego obowiązku przekazywania przez każdego mniejszego przedsiębiorcę dowolnych danych ESG.
Przeciwnie – jednym z istotnych elementów Omnibus I jest ograniczenie obciążeń nakładanych na mniejsze podmioty w łańcuchu wartości.
Czym jest value chain cap?
Omnibus I przewiduje tzw. value chain cap, czyli górną granicę zakresu informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju, których na potrzeby raportowania CSRD będzie można wymagać od chronionych przedsiębiorstw w łańcuchu wartości, których średnia liczba pracowników w poprzednim roku obrotowym nie przekracza 1000.
Mechanizm ma chronić mniejsze przedsiębiorstwa przed przenoszeniem na nie – za pośrednictwem kontrahentów – obowiązków informacyjnych odpowiadających w praktyce pełnej sprawozdawczości CSRD.
21 września 2026 r. opublikowane zostało rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1560 ustanawiające standard sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju do dobrowolnego stosowania przez przedsiębiorstwa chronione mechanizmem value chain cap. Rozporządzenie wejdzie w życie trzeciego dnia po publikacji, tj. 24 września 2026 r., natomiast jego art. 3 dotyczący value chain cap będzie stosowany do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później.
Co istotne, value chain cap dotyczy informacji żądanych w celu wykonania obowiązków wynikających ze sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Nie wyłącza natomiast możliwości żądania informacji na innej podstawie prawnej ani w innych celach, jeżeli takie żądanie jest zgodne z prawem.
W Polsce implementacja związanych z tym rozwiązań Omnibus I pozostaje elementem prac nad projektem UC155.
Czy bank może pytać przedsiębiorstwo o dane ESG?
Tak. Nie oznacza to jednak, że brak raportu ESG automatycznie prowadzi do odmowy finansowania.
Od 11 stycznia 2026 r. stosowane są wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego dotyczące zarządzania ryzykami ESG. Określają one wymagania dotyczące identyfikacji, pomiaru, zarządzania i monitorowania ryzyk środowiskowych, społecznych i związanych z ładem korporacyjnym przez instytucje finansowe. W przypadku małych i niezłożonych instytucji wytyczne mają być stosowane najpóźniej od 11 stycznia 2027 r.
W konsekwencji kwestie ESG mogą być jednym z elementów oceny klienta i ryzyka kredytowego. Zakres danych wymaganych przez bank oraz ich znaczenie dla konkretnej decyzji finansowej zależą jednak od rodzaju transakcji, sektora działalności, profilu ryzyka klienta oraz polityki danej instytucji.
Czy sprawozdawczość ESG podlega zewnętrznej weryfikacji?
Tak. Jednostki objęte obowiązkową sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju podlegają również obowiązkowi jej atestacji przez biegłego rewidenta uprawnionego do atestacji takiej sprawozdawczości.
Omnibus I utrzymał atestację na poziomie ograniczonego zapewnienia i zrezygnował z wcześniejszego założenia, zgodnie z którym w przyszłości wymagany miał być wyższy poziom – wystarczające zapewnienie.
Oznacza to, że sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju nie może być traktowana wyłącznie jako dokument marketingowy lub wizerunkowy. W przypadku jednostek objętych obowiązkiem ustawowym proces pozyskiwania, weryfikacji i dokumentowania danych powinien umożliwiać przeprowadzenie ich zewnętrznej atestacji.
Warto również pamiętać, że sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju jest elementem sprawozdania z działalności, a nie odrębnym załącznikiem do sprawozdania finansowego.
Jakie są konsekwencje niewykonania obowiązków?
Odpowiedzialność za wykonanie obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju wynika przede wszystkim z ustawy o rachunkowości.
Kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego są zobowiązani do zapewnienia, aby wymagane ustawą sprawozdania spełniały przewidziane w niej wymagania. Ustawa przewiduje również odpowiedzialność wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem naruszającym te obowiązki.
Ustawa o rachunkowości przewiduje ponadto sankcje karne m.in. za niesporządzenie wymaganej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, sporządzenie jej niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w niej nierzetelnych danych. Odrębnie penalizowane jest niepoddanie wymaganej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju atestacji przez uprawnionego biegłego rewidenta.
Z perspektywy zarządu istotne jest zatem nie tylko ustalenie, czy spółka podlega obowiązkowi raportowania, ale również odpowiednie udokumentowanie przeprowadzonej analizy – zwłaszcza gdy jednostka korzysta ze zwolnienia albo przyjmuje, że znajduje się poza zakresem obowiązku.
Podsumowanie
Pakiet Omnibus I zasadniczo zmienia model obowiązkowej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju w Unii Europejskiej. Docelowo obowiązek raportowania ma koncentrować się na największych przedsiębiorstwach i grupach kapitałowych, natomiast mniejsze podmioty mają zostać w znacznym stopniu odciążone od formalnych obowiązków wynikających z CSRD.
Nie oznacza to jednak, że ESG przestanie mieć znaczenie dla przedsiębiorstw pozostających poza ustawowym zakresem raportowania. Informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju nadal mogą być istotne w relacjach z kontrahentami, instytucjami finansowymi, inwestorami oraz podmiotami objętymi obowiązkową sprawozdawczością.
Prawidłowa ocena sytuacji spółki powinna uwzględniać jej formę prawną, poziom zatrudnienia i przychodów, przynależność do grupy kapitałowej, dotychczasowy status na gruncie CSRD, możliwość zastosowania przepisów przejściowych oraz charakter relacji z partnerami biznesowymi.
W F/K Legal wspieramy przedsiębiorców oraz podmioty lecznicze w ustalaniu zakresu obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju, analizie możliwości zastosowania przewidzianych prawem zwolnień oraz przygotowaniu organizacji do gromadzenia i udostępniania danych ESG.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące raportowania ESG
Czy można dobrowolnie raportować ESG, jeżeli spółka nie podlega CSRD?
Tak. Brak ustawowego obowiązku nie wyklucza dobrowolnego raportowania informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju.
Może mieć ono znaczenie m.in. w relacjach z dużymi kontrahentami, bankami i inwestorami oraz ułatwiać odpowiadanie na uzasadnione zapytania dotyczące łańcucha wartości.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1560 ustanawia jednolity standard dobrowolnej sprawozdawczości przeznaczony dla przedsiębiorstw pozostających poza obowiązkowym zakresem CSRD i chronionych mechanizmem value chain cap. Zostało ono opublikowane 21 września 2026 r. i wejdzie w życie 24 września 2026 r.
Według jakich standardów sporządza się obowiązkową sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju?
Jednostki objęte obowiązkowym raportowaniem na podstawie CSRD sporządzają sprawozdawczość zgodnie z Europejskimi Standardami Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju – ESRS.
21 września 2026 r. opublikowane zostało rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1563 wprowadzające uproszczenia do ESRS. Rozporządzenie wejdzie w życie 10 listopada 2026 r. i co do zasady będzie stosowane do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później. Dla lat obrotowych rozpoczynających się w 2026 r. przewidziano szczególne rozwiązania przejściowe dotyczące możliwości zastosowania nowej wersji standardów.
Czy przygotowanie spółki do raportowania ESG musi być kosztowne?
Koszt zależy przede wszystkim od skali działalności, struktury organizacyjnej, jakości i dostępności danych oraz tego, czy przedsiębiorstwo podlega pełnemu obowiązkowi sprawozdawczemu, czy jedynie odpowiada na określone zapytania kontrahentów lub instytucji finansowych.
W przypadku przedsiębiorstw pozostających poza zakresem obowiązkowego CSRD nie ma co do zasady potrzeby tworzenia systemu odpowiadającego pełnym wymogom obowiązkowych ESRS. Punktem wyjścia powinna być prawidłowa identyfikacja rzeczywistych obowiązków i potrzeb przedsiębiorstwa oraz zastosowanie rozwiązań proporcjonalnych do jego wielkości i charakteru działalności.
