Wróć doBloga

Czy hasła ekologiczne mogą zostać uznane za greenwashing?

Prawo Gospodarcze

Rosnące znaczenie kwestii środowiskowych sprawia, że przedsiębiorcy coraz częściej komunikują konsumentom informacje dotyczące wpływu swoich produktów, usług i działalności na środowisko. Hasła takie jak „eko”, „zielony”, „przyjazny dla środowiska”, „neutralny klimatycznie” czy „zrównoważony” mogą jednak wiązać się z istotnym ryzykiem prawnym, jeżeli przekaz wykracza poza to, co przedsiębiorca jest w stanie rzeczywiście wykazać.

Greenwashing nie jest w Polsce odrębnym typem deliktu określonym pod taką nazwą. Już obecnie komunikacja środowiskowa może jednak zostać zakwalifikowana jako nieuczciwa praktyka rynkowa wprowadzająca konsumentów w błąd, a w relacjach między przedsiębiorcami – w określonych przypadkach również jako czyn nieuczciwej konkurencji.

Reguły te zostaną dodatkowo doprecyzowane w związku z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z 28 lutego 2024 r., określaną jako dyrektywa EmpCo. Dyrektywa weszła w życie 26 marca 2024 r. i przewidywała przyjęcie przez państwa członkowskie przepisów transponujących do 27 marca 2026 r. oraz ich stosowanie od 27 września 2026 r.

W Polsce ustawa wdrażająca EmpCo została uchwalona 4 września 2026 r. i ogłoszona 19 października 2026 r. jako Dz.U. z 2026 r. poz. 1353. Polski ustawodawca zdecydował jednak, że nowe przepisy wejdą w życie dopiero 27 września 2027 r.

Oznacza to, że według stanu na 18 listopada 2026 r. przedsiębiorcy w Polsce powinni rozróżniać dwie warstwy regulacji: obecnie obowiązujące przepisy dotyczące wprowadzania konsumentów w błąd oraz nowe, bardziej szczegółowe zasady dotyczące twierdzeń środowiskowych, które zaczną obowiązywać w Polsce od 27 września 2027 r.

Najważniejsze informacje

  • Greenwashing może już obecnie stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, jeżeli komunikat środowiskowy wprowadza lub może wprowadzać konsumenta w błąd i wpływać na jego decyzję dotyczącą transakcji.
  • Prezes UOKiK może w przypadku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nałożyć na przedsiębiorcę karę do 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
  • Nowe polskie przepisy wdrażające dyrektywę EmpCo zostały już uchwalone, ale zaczną obowiązywać dopiero 27 września 2027 r.
  • Od tej daty część praktyk dotyczących komunikacji środowiskowej zostanie wpisana wprost na listę praktyk zakazanych w każdych okolicznościach.
  • Nie każde twierdzenie środowiskowe wymaga posiadania oficjalnego certyfikatu. Rodzaj wymaganych dowodów zależy od treści i zakresu konkretnego komunikatu.
  • Szczególne wymogi będą natomiast dotyczyć oznakowań dotyczących zrównoważonego charakteru oraz ogólnych twierdzeń takich jak „eko” czy „przyjazny dla środowiska”.
  • Regulacja konsumencka dotyczy przede wszystkim komunikacji B2C. W relacjach B2B wprowadzające w błąd komunikaty mogą być oceniane m.in. na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Spis treści

  1. Czym jest greenwashing w ujęciu prawnym?
  2. Jakie przepisy obowiązują obecnie, a co zmieni EmpCo?
  3. Kiedy hasła ekologiczne mogą zostać uznane za greenwashing?
  4. Czy każde hasło ekologiczne musi być potwierdzone certyfikatem?
  5. Jak dokumentować twierdzenia środowiskowe?
  6. Jakie sankcje grożą za greenwashing?
  7. Czy przepisy dotyczą również komunikacji B2B?
  8. Jak przeprowadzić audyt komunikacji środowiskowej?
  9. Podsumowanie

Czym jest greenwashing w ujęciu prawnym?

Termin „greenwashing” nie posiada obecnie jednej legalnej definicji w polskim prawie.

W praktyce służy do określania komunikacji, która przedstawia produkt, usługę, markę albo działalność przedsiębiorcy jako bardziej korzystną dla środowiska, mniej szkodliwą lub bardziej zrównoważoną, niż wynika to z rzeczywistych właściwości produktu albo działalności.

Z perspektywy prawa nie ma jednak znaczenia sama etykieta „greenwashing”. Istotne jest to, czy określony przekaz spełnia przesłanki konkretnej praktyki zakazanej przez ustawę.

Obecnie podstawowe znaczenie ma ustawa z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Zgodnie z jej art. 5 działanie jest wprowadzające w błąd, jeżeli powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzające w błąd może być zarówno rozpowszechnianie informacji nieprawdziwych, jak i przedstawianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzić odbiorcę w błąd.

Oznacza to, że nawet komunikat oparty na prawdziwym fakcie może być problematyczny, jeżeli sposób jego przedstawienia sugeruje konsumentowi znacznie szerszą korzyść środowiskową niż ta, która rzeczywiście występuje.

Jakie przepisy obowiązują obecnie, a co zmieni EmpCo?

To rozróżnienie ma obecnie szczególne znaczenie.

Dyrektywa (UE) 2024/825 została przyjęta 28 lutego 2024 r. i weszła w życie 26 marca 2024 r. Państwa członkowskie powinny były przyjąć przepisy wdrażające do 27 marca 2026 r. i stosować je od 27 września 2026 r.

Polska ustawa implementująca dyrektywę została jednak przyjęta później. Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta została ogłoszona 19 października 2026 r., ale zgodnie z jej art. 3 wejdzie w życie dopiero 27 września 2027 r.

Do tego czasu polskie organy mogą nadal oceniać komunikację środowiskową na podstawie dotychczasowych przepisów ogólnych o praktykach wprowadzających w błąd.

Nie jest to wyłącznie ryzyko teoretyczne. Prezes UOKiK prowadzi postępowania dotyczące greenwashingu m.in. wobec DHL, DPD, InPost, Bolt, Tchibo, Zara i L’Oréal Polska. 18 listopada 2026 r. wydał również decyzję wobec Allegro, uznając dwie praktyki związane z akcją „Sadzimy drzewa za odbiór przesyłek w Allegro One” za naruszające zbiorowe interesy konsumentów i nakładając kary w łącznej wysokości 54 728 000 zł.

Nowa ustawa nie tworzy zatem ochrony przed greenwashingiem od podstaw. Przede wszystkim doprecyzowuje reguły i wskazuje konkretne praktyki, które po jej wejściu w życie będą zakazane wprost.

Kiedy hasła ekologiczne mogą zostać uznane za greenwashing?

Nie istnieje jedna formuła pozwalająca ocenić każde twierdzenie środowiskowe. Znaczenie ma treść przekazu, jego zakres, sposób prezentacji, grupa odbiorców oraz dowody, którymi dysponuje przedsiębiorca.

Szczególne ryzyko dotyczy kilku kategorii komunikatów.

Ogólne hasła: „eko”, „zielony”, „przyjazny dla środowiska”

Ogólne deklaracje środowiskowe są szczególnie ryzykowne, ponieważ mogą sugerować szeroką korzyść środowiskową bez wskazania, czego dokładnie dotyczą.

Już obecnie Prezes UOKiK wskazuje, że deklaracje takie jak „eko”, „naturalny” czy „przyjazny dla środowiska” powinny być poparte konkretnymi i możliwymi do zweryfikowania informacjami.

Od 27 września 2027 r. zasady będą jeszcze bardziej jednoznaczne.

Nowy art. 7 pkt 4a ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym będzie uznawał za praktykę zakazaną w każdych okolicznościach formułowanie ogólnego twierdzenia środowiskowego, jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla tego twierdzenia.

Nowelizacja definiuje tę efektywność przez odwołanie m.in. do systemu EU Ecolabel, urzędowo uznanych programów oznakowania ekologicznego EN ISO 14024 typu I oraz najwyższych poziomów efektywności środowiskowej wynikających z prawa Unii Europejskiej.

Rozciąganie jednej zalety na cały produkt lub przedsiębiorstwo

Ryzyko powstaje również wtedy, gdy przedsiębiorca posiada rzeczywistą korzyść środowiskową, ale przedstawia ją w znacznie szerszym zakresie, niż wynika to z faktów.

Przykładowo informacja o opakowaniu wykonanym z materiału pochodzącego z recyklingu nie uzasadnia automatycznie twierdzenia, że cały produkt jest ekologiczny.

Analogicznie poprawa dotycząca jednej części działalności przedsiębiorstwa nie musi uzasadniać przedstawiania całej firmy jako „zielonej” czy „neutralnej środowiskowo”.

Od 27 września 2027 r. nowy art. 7 pkt 4b ustawy będzie wprost zakazywał formułowania twierdzeń środowiskowych odnoszących się do całego produktu albo całej działalności przedsiębiorcy, jeżeli w rzeczywistości dotyczą one tylko określonej cechy produktu lub konkretnego rodzaju działalności.

Własne „zielone listki” i oznakowania ekologiczne

Nie jest prawidłowe założenie, że każdy autorski symbol graficzny odnoszący się do środowiska jest automatycznie zabroniony.

Znaczenie ma to, jaką funkcję pełni dane oznaczenie i co komunikuje konsumentowi.

Nowelizacja wprowadza pojęcie „oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru”, czyli dobrowolnego znaku zaufania, jakości lub równoważnego oznaczenia mającego wyróżniać produkt, proces lub działalność przedsiębiorcy przez odwołanie do cech środowiskowych lub społecznych.

Od 27 września 2027 r. zakazane będzie stosowanie takiego oznakowania, jeżeli nie zostało ono ustanowione przez organ publiczny ani nie jest oparte na odpowiednim systemie certyfikacji.

Nie można jednak z tego wyprowadzać ogólnej reguły, zgodnie z którą każdy element graficzny kojarzący się z naturą musi posiadać „urzędową certyfikację”. Każdy przekaz należy oceniać w jego konkretnym kontekście.

Neutralność klimatyczna i kompensowanie emisji

Również w tym zakresie pierwotne sformułowanie wymaga zawężenia.

Nowe przepisy nie zakazują każdego korzystania z offsetów ani każdego komunikowania działań kompensacyjnych.

Od 27 września 2027 r. praktyką zakazaną będzie jednak twierdzenie – uzasadniane kompensowaniem emisji gazów cieplarnianych – że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych.

Przedsiębiorca może zatem informować o finansowaniu projektów kompensacyjnych, o ile komunikat jest zgodny z rzeczywistością i nie przekształca tej informacji w niedozwolone twierdzenie o właściwościach klimatycznych produktu.

Obietnice dotyczące przyszłości

Szczególnej ostrożności wymagają również deklaracje typu:

„net zero do 2040 r.”, „100% energii odnawialnej do 2030 r.”, „osiągniemy neutralność klimatyczną”.

Nowelizacja przewiduje, że twierdzenia dotyczące efektywności środowiskowej, która ma zostać osiągnięta w przyszłości, mogą zostać uznane za wprowadzające w błąd, jeżeli nie są oparte na jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązaniach zawartych w szczegółowym i realistycznym planie realizacji.

Plan powinien obejmować m.in. wymierne i określone w czasie cele, odpowiednie zasoby oraz podlegać regularnej weryfikacji przez niezależnego eksperta zewnętrznego, którego ustalenia są udostępniane konsumentom.

Czy każde hasło ekologiczne musi być potwierdzone certyfikatem?

Nie.

To jedna z najważniejszych korekt względem często spotykanych uproszczeń dotyczących greenwashingu.

Nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą każda informacja o środowiskowych właściwościach produktu albo działalności może być komunikowana wyłącznie na podstawie oficjalnego certyfikatu.

Rodzaj wymaganych dowodów zależy od treści twierdzenia.

Inaczej należy oceniać konkretne twierdzenie:

„opakowanie zawiera 80% tworzywa pochodzącego z recyklingu”

a inaczej bardzo szeroką deklarację:

„produkt jest ekologiczny”.

W pierwszym przypadku podstawą mogą być przykładowo wiarygodne dane dotyczące składu materiałowego, dokumentacja dostawcy, badania lub inne dowody pozwalające wykazać prawdziwość konkretnej informacji.

W drugim przypadku, po wejściu w życie nowych przepisów, przedsiębiorca będzie musiał spełnić znacznie wyższy próg dotyczący wykazania uznanej wysokiej efektywności środowiskowej.

Odrębne wymagania dotyczą również oznakowań dotyczących zrównoważonego charakteru, które będą musiały wynikać z systemu certyfikacji albo zostać ustanowione przez organ publiczny.

Jakie dokumenty powinny potwierdzać przekaz środowiskowy?

Najważniejszą zasadą jest adekwatność dowodu do treści komunikatu.

Dokumentacja powinna pozwalać wykazać dokładnie taką właściwość, jaka została przedstawiona odbiorcy – nie właściwość podobną, pośrednią ani obejmującą wyłącznie fragment tego, czego dotyczy reklama.

W zależności od rodzaju twierdzenia mogą mieć znaczenie m.in.:

  • wyniki badań i analiz,
  • specyfikacje techniczne,
  • dokumentacja dotycząca składu produktu,
  • dane dotyczące źródła energii lub emisji,
  • analizy cyklu życia produktu, jeżeli są adekwatne do danego twierdzenia,
  • dokumentacja dostawców,
  • certyfikaty lub oznakowania ekologiczne,
  • metodologie obliczeniowe,
  • dokumentacja źródłowa pozwalająca zweryfikować przedstawione wartości,
  • w przypadku deklaracji przyszłych – konkretny plan realizacji celów.

Znaczenie dokumentacji jest szczególnie duże również dlatego, że zgodnie z art. 13 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ciężar wykazania, że zakwestionowana praktyka nie stanowi praktyki wprowadzającej w błąd, spoczywa na przedsiębiorcy, któremu zarzucono jej stosowanie.

Dokumentacja powinna więc istnieć przed rozpoczęciem komunikacji marketingowej, a nie być dopiero tworzona po zakwestionowaniu kampanii.

Jakie kary grożą za greenwashing?

Greenwashing nie jest obecnie podstawą do nałożenia administracyjnej kary wyłącznie dlatego, że organ określi określoną kampanię takim mianem.

Podstawą odpowiedzialności Prezesa UOKiK jest naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Jeżeli praktyka środowiskowa stanowi nieuczciwą praktykę rynkową i jednocześnie narusza zbiorowe interesy konsumentów, Prezes UOKiK może wydać decyzję nakazującą jej zaniechanie, zastosować środki zmierzające do usunięcia skutków naruszenia oraz nałożyć karę pieniężną.

Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalna wysokość kary wynosi 10% obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary.

Skala ryzyka nie jest wyłącznie hipotetyczna. 18 listopada 2026 r. Prezes UOKiK poinformował o nałożeniu na Allegro dwóch kar w łącznej wysokości 54 728 000 zł w związku z komunikacją dotyczącą sadzenia drzew w ramach Allegro One.

Oprócz postępowania prowadzonego przez Prezesa UOKiK konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony przez nieuczciwą praktykę rynkową, może korzystać z roszczeń określonych w art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, w tym żądać zaniechania praktyki, usunięcia jej skutków, odpowiedniego oświadczenia, obniżenia ceny czy – przy spełnieniu właściwych przesłanek – naprawienia szkody.

Czy przepisy dotyczą również komunikacji B2B?

Trzeba rozróżnić dwa reżimy prawne.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz regulacje wdrażające dyrektywę EmpCo dotyczą zasadniczo praktyk przedsiębiorców wobec konsumentów.

Nie oznacza to jednak, że w relacjach B2B przedsiębiorca może dowolnie posługiwać się wprowadzającymi w błąd twierdzeniami środowiskowymi.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czynem nieuczciwej konkurencji może być reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję dotyczącą nabycia towaru lub usługi.

W określonych okolicznościach znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące rozpowszechniania nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o przedsiębiorcy albo jego działalności.

Przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony czynem nieuczciwej konkurencji, może żądać m.in. zaniechania działania, usunięcia jego skutków, publikacji odpowiedniego oświadczenia, naprawienia szkody lub wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści.

Dlatego przy audycie komunikacji ESG należy ustalić nie tylko co przedsiębiorca komunikuje, ale również do kogo kierowany jest przekaz.

Jak przeprowadzić audyt komunikacji środowiskowej?

Audyt nie powinien ograniczać się do sprawdzenia pojedynczych haseł reklamowych.

W pierwszej kolejności warto zidentyfikować wszystkie miejsca, w których przedsiębiorstwo komunikuje informacje dotyczące środowiska lub zrównoważonego rozwoju, w tym:

  • strony internetowe,
  • media społecznościowe,
  • materiały reklamowe,
  • opakowania i etykiety,
  • nazwy produktów i usług,
  • prezentacje sprzedażowe,
  • materiały dla kontrahentów,
  • dokumentację przetargową,
  • polityki ESG i raporty wykorzystywane następnie w komunikacji marketingowej.

Następnie każde twierdzenie należy skonfrontować z dowodami znajdującymi się w posiadaniu przedsiębiorcy.

Kluczowe pytania brzmią:

  • czego dokładnie dotyczy deklarowana korzyść,
  • czy przekaz dotyczy produktu, jego części, opakowania czy całej działalności,
  • czy użyte dane są aktualne,
  • czy metodologia jest możliwa do wyjaśnienia i zweryfikowania,
  • czy komunikat nie pomija istotnych warunków lub ograniczeń,
  • czy graficzna forma reklamy nie tworzy szerszego wrażenia niż sama treść,
  • czy przedsiębiorca posiada dokumentację przed publikacją komunikatu,
  • czy używane oznakowania spełnią wymagania nowych przepisów od 27 września 2027 r.,
  • czy deklaracje przyszłych wyników są oparte na rzeczywistym planie działania.

W przypadku przedsiębiorstw działających w sektorach regulowanych audyt powinien dodatkowo uwzględniać właściwe przepisy sektorowe dotyczące reklamy i informacji o produktach.

F/K Legal wspiera przedsiębiorców w prawnej weryfikacji komunikacji środowiskowej, identyfikacji ryzyka greenwashingu, analizie materiałów marketingowych i dokumentów źródłowych oraz przygotowaniu organizacji do nowych zasad wynikających z dyrektywy EmpCo.

Podsumowanie

Hasła ekologiczne mogą zostać uznane za greenwashing, jeżeli zakres komunikowanej korzyści środowiskowej nie odpowiada rzeczywistym właściwościom produktu, usługi lub działalności przedsiębiorcy.

Nie oznacza to jednak, że każde użycie słów „eko”, „zielony” czy symbolu liścia jest automatycznie niezgodne z prawem. Ocena wymaga uwzględnienia treści i kontekstu komunikatu, sposobu jego prezentacji oraz posiadanych przez przedsiębiorcę dowodów.

Według stanu na 18 listopada 2026 r. w Polsce greenwashing może już być kwestionowany na podstawie obowiązujących przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych i ochrony zbiorowych interesów konsumentów.

Jednocześnie ustawa z 4 września 2026 r., wdrażająca dyrektywę EmpCo, została już opublikowana, lecz jej przepisy zaczną obowiązywać 27 września 2027 r. Od tego momentu określone praktyki – w tym niektóre ogólne twierdzenia środowiskowe, niedopuszczalne oznakowania dotyczące zrównoważonego charakteru, rozszerzanie pojedynczej korzyści na cały produkt lub działalność oraz określone twierdzenia klimatyczne oparte na kompensacji emisji – znajdą się wprost w katalogu praktyk zakazanych.

Najbezpieczniejszym podejściem jest dlatego przyjęcie zasady, że zakres każdego twierdzenia środowiskowego powinien dokładnie odpowiadać zakresowi danych, które przedsiębiorca jest w stanie udokumentować.

Skontaktuj się

    Go to top